نمونه برداری پروستات چگونه انجام می شود و آیا درد دارد؟ در این مطلب به مراحل انجام، میزان درد و نکات مهم قبل از این روش می پردازیم تا درک روشن تری از آن داشته باشید.
نمونه برداری پروستات چگونه انجام می شود و درد آن چقدر است؟
آنچه در این مقاله میخوانید
نمونه برداری پروستات چگونه انجام می شود؟
نمونهبرداری از پروستات یکی از مهمترین روشهای تشخیصی برای ارزیابی احتمال سرطان پروستات، التهاب (پروستاتیت) یا وجود سلولهای غیرطبیعی در بافت این غده است و روش انجام آن بسته به نظر پزشک، شرایط بالینی بیمار و در دسترس بودن تجهیزات پیشرفته، به سه روش اصلی دستهبندی میشود:
روش انجام:
معمولاً بیمار به پهلو دراز میکشد (پوزیشن جنینی) یا به شکم روی تخت دراز میکشد.
یک پروب سونوگرافی کوچک که اغلب با روکش لاتکس استریل پوشانده شده و با ژل روانکننده آغشته شده است، وارد مقعد بیمار میشود. این پروب تصاویری از اندازه، شکل و محل غده پروستات روی مانیتور ایجاد میکند.
پس از مشخص شدن موقعیت پروستات پزشک با استفاده از سوزنهای بسیار نازک داروی بیحسکننده (معمولاً لیدوکائین) را مستقیماً به ناحیه کپسول پروستات و اطراف آن تزریق میکند. این تزریق اصلیترین مرحله برای کنترل درد است.
سپس سوزن نمونهبرداری از طریق دیواره رکتوم (جداره راستروده) و با هدایت سونوگرافی به سمت پروستات هدایت میشود.
پزشک معمولاً در هر ناحیه اصلی (راست و چپ) حدود ۵ تا ۶ نمونه (مجموعاً ۱۰ تا ۱۲ نمونه) از نواحی مختلف پروستات جمعآوری میکند.
کل فرآیند نمونهگیری پس از تزریق بیحسی معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به طول میانجامد.
ترانسرکتال
این روش سنتیترین و در عین حال رایجترین تکنیک نمونهبرداری پروستات است.روش انجام:
معمولاً بیمار به پهلو دراز میکشد (پوزیشن جنینی) یا به شکم روی تخت دراز میکشد.
یک پروب سونوگرافی کوچک که اغلب با روکش لاتکس استریل پوشانده شده و با ژل روانکننده آغشته شده است، وارد مقعد بیمار میشود. این پروب تصاویری از اندازه، شکل و محل غده پروستات روی مانیتور ایجاد میکند.
پس از مشخص شدن موقعیت پروستات پزشک با استفاده از سوزنهای بسیار نازک داروی بیحسکننده (معمولاً لیدوکائین) را مستقیماً به ناحیه کپسول پروستات و اطراف آن تزریق میکند. این تزریق اصلیترین مرحله برای کنترل درد است.
سپس سوزن نمونهبرداری از طریق دیواره رکتوم (جداره راستروده) و با هدایت سونوگرافی به سمت پروستات هدایت میشود.
پزشک معمولاً در هر ناحیه اصلی (راست و چپ) حدود ۵ تا ۶ نمونه (مجموعاً ۱۰ تا ۱۲ نمونه) از نواحی مختلف پروستات جمعآوری میکند.
کل فرآیند نمونهگیری پس از تزریق بیحسی معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به طول میانجامد.
ترانس پرینئال
این نوع نمونه برداری روشی جدیدتر است و ریسک عفونت مرتبط با ورود سوزن از طریق روده را به حداقل میرساند.روش انجام:
در این روش بیمار معمولاً به پشت خوابیده و زانوها خم میشوند یا در پوزیشن نیمهنشسته قرار میگیرد.
پرینه (ناحیه بین مقعد و کیسه بیضه) کاملاً تمیز و استریل میشود.
بیحسی عمیق تری در ناحیه پرینه تزریق میشود.
سوزن مستقیماً از طریق پوست پرینه وارد پروستات میشود.
در این روش پزشک نیازی به استفاده از سونوگرافی رکتال ندارد اما هرچند گاهی از سونوگرافی ترانسرکتال برای تعیین مسیر نیز استفاده میشود.
از آنجا که مسیر ورود سوزن از روده نیست احتمال انتقال باکتریهای روده به پروستات (و متعاقباً عفونت جدی پروستاتیت) به شکل چشمگیری کاهش مییابد.
نمونهبرداری هدفمند با MRI
این تکنیک پیشرفتهترین و دقیقترین روش نمونهبرداری است و زمانی استفاده میشود که بیمار دارای ضایعه مشکوک در تصویربرداری MRI مولتیپارامتریک باشد.روش انجام:
ابتدا بیمار تحت MRI قرار میگیرد و نواحی مشکوک توسط رادیولوژیست روی تصاویر علامتگذاری میشوند.
در زمان نمونهبرداری بیمار معمولاً به پشت دراز کشیده و پوزیشن خاصی میگیرد.
تصاویر سونوگرافی حین نمونهبرداری با تصاویر قبلی MRI به کمک نرمافزارهای تخصصی ترکیب (Fusion) میشوند تا پزشک محل دقیق ضایعه را به خوبی ببیند.
پزشک، سوزن نمونهبرداری را بر اساس ترکیب تصاویر (در بیشتر موارد از روی پوست پرینه یا همان ترانسپرینئال) درست به همان نقطه مشکوک هدایت میکند.
نمونه تنها از ناحیههای علامتگذاری شده در MRI گرفته میشود تا دقت تشخیص بسیار بالا برود.
این روش برای بیمارانی که قبلاً نمونهبرداری منفی داشتهاند اما تغییرات نگرانکننده در PSA یا تصویربرداری دارند بهترین گزینه است.
آیا نمونه برداری پروستات درد دارد؟
اکثر افراد نمونهبرداری را بیشتر ناراحتکننده یا ناخوشایند توصیف میکنند تا دردناک. احساس فشار، سنگینی یا یک ضربه کوتاه اغلب مطرح است اما میزان درد به شدت وابسته به تکنیک بیحسی و آستانه تحمل درد فردی است:
درد ناشی از تزریق بیحسی
تزریق لیدوکائین به بافت پروستات (به ویژه در روش ترانس رکتال) میتواند احساس سوزش و فشار شدیدی ایجاد کند، هرچند این مرحله سریع است.
درد حین نمونهگیری
هنگامی که سوزن برای جمعآوری بافت فعال میشود بیمار ممکن است احساس فشار شدید یا یک انقباض سریع در ناحیه پروستات و مقعد داشته باشد.
به دلیل اثرگذاری بیحسی موضعی بر خود غده پروستات، درد ناشی از ورود سوزن معمولاً خفیف یا متوسط است.
درد پس از عمل
پس از اتمام نمونهبرداری بیماران ممکن است طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت احساسات زیر را تجربه کنند:
سوزش خفیف در هنگام دفع ادرار
احساس پری یا سنگینی مبهم در ناحیه لگن یا مقعد.
ناراحتی خفیف هنگام نشستن طولانی.
این ناراحتیها معمولاً با مسکنهای بدون نسخه (مانند استامینوفن) قابل کنترل هستند همچنین برای تجربه یک نمونهبرداری بدون درد و مطمئن میتوانید به کلینیک تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم بهترین مرکز نمونه برداری پروستات در کرج مراجعه کنید.
درد ناشی از تزریق بیحسی
تزریق لیدوکائین به بافت پروستات (به ویژه در روش ترانس رکتال) میتواند احساس سوزش و فشار شدیدی ایجاد کند، هرچند این مرحله سریع است.
درد حین نمونهگیری
هنگامی که سوزن برای جمعآوری بافت فعال میشود بیمار ممکن است احساس فشار شدید یا یک انقباض سریع در ناحیه پروستات و مقعد داشته باشد.
به دلیل اثرگذاری بیحسی موضعی بر خود غده پروستات، درد ناشی از ورود سوزن معمولاً خفیف یا متوسط است.
درد پس از عمل
پس از اتمام نمونهبرداری بیماران ممکن است طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت احساسات زیر را تجربه کنند:
سوزش خفیف در هنگام دفع ادرار
احساس پری یا سنگینی مبهم در ناحیه لگن یا مقعد.
ناراحتی خفیف هنگام نشستن طولانی.
این ناراحتیها معمولاً با مسکنهای بدون نسخه (مانند استامینوفن) قابل کنترل هستند همچنین برای تجربه یک نمونهبرداری بدون درد و مطمئن میتوانید به کلینیک تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم بهترین مرکز نمونه برداری پروستات در کرج مراجعه کنید.
آمادگی های لازم قبل از بیوپسی
برای به حداقل رساندن خطر عوارض جانبی بهویژه خونریزی و عفونت، رعایت دقیق دستورالعملهای زیر مهم است:
آنتیبیوتیک درمانی
معمولا پزشک پیش از بیوپسی (معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل) یک دوره آنتیبیوتیک خوراکی تجویز میکند تا باکتریهای روده فرصت کمتری برای ورود به بافت پروستات داشته باشند.
قطع داروهای رقیقکننده خون
داروهایی که انعقاد خون را کاهش میدهند باید با نظر پزشک (نه خودسرانه) چند روز قبل قطع شوند:
آسپرین (حداقل ۷ روز قبل)
وارفارین (کومادین)
کلوپیدوگرل (پلاویکس)
مکملهای حاوی امگا ۳ یا ویتامین E (در صورت مصرف زیاد).
تخلیه روده (در روش ترانسرکتال)
به منظور کاهش تعداد باکتریها و تسهیل ورود پروب سونوگرافی ممکن است از بیمار خواسته شود که شب قبل یا چند ساعت قبل از عمل با استفاده از انما (تنقیه) روده بزرگ خود را تخلیه کند.
ناشتایی (در صورت بیهوشی)
اگر نمونهبرداری تحت بیهوشی عمومی یا آرامبخشی عمیق انجام شود بیمار باید ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل ناشتا باشد. در روشهای با بیحسی موضعی، معمولاً نیازی به ناشتایی نیست.
عوارض احتمالی بیوپسی
نمونهبرداری پروستات در کل روشی نسبتاً ایمن است اما مانند هر عمل پزشکی احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد و عوارض آن معمولاً خفیف و گذرا هستند و بیشتر بیماران بدون مشکل خاصی آن را پشت سر میگذارند:
خون در ادرار (هماچوری): بسیار معمول است و بیشتر افراد ممکن است آن را تجربه کنند و اغلب بین ۱ تا ۷ روز برطرف میشود.
خون در منی (هماتوزوآسپرمی): بسیاری از افراد تا چند هفته با این عارضه روبهرو میشوند (معمولاً ۲ تا ۶ هفته) و رنگ منی میتواند صورتی یا قهوهای شود. این موضوع منجر به نگرانی نمیشود و خودبهخود رفع خواهد شد.
خونریزی خفیف مقعدی: این عارضه کوتاهمدت است و معمولاً طی یکی دو روز برطرف میشود.
درد یا سوزش موقع ادرار یا نشستن: کمی شایع است و طی چند روز بهبود پیدا میکند.
عوارض فوق عموماً گذرا و قابل تحملاند و بیشتر افراد هیچ مشکلی جدی ندارند. فقط اگر علائم شدیدی مثل تب، لرز، تنگی نفس یا ناتوانی در ادرار دیده شد، باید مرکز درمانی مراجعه کنید.
مزایای انجام بیوپسی پروستات
قطعی بودن تشخیص: این تنها روشی است که میتواند به طور قطعی وجود سرطان پروستات را تأیید کند و از تشخیصهای اشتباه (مانند سرطانهای با درجه پایین که نیازی به درمان فوری ندارند) جلوگیری کند.
امکان نمونهبرداری چندنقطهای: امکان گرفتن نمونه از نقاط مختلف پروستات برای اطمینان از پوشش کامل سطح غده را می دهد.
سرپایی و سریع: این عمل معمولاً سرپایی انجام شده و بیمار نیازی به بستری شدن ندارد.
هدایت دقیق: با استفاده از روشهای مدرن (Fusion Biopsy)، میتوان نمونهبرداری را دقیقاً از نواحی مشکوک در MRI انجام داد و شانس یافتن سرطان مهم را افزایش داد.
چه کسانی باید نمونهبرداری انجام دهند؟
افزایش سطح PSA: بالا بودن سطح PSA خون یا مهمتر از آن، بالارفتن سریع عدد آن در طول زمان
یافتههای معاینه DRE: اگر پزشک در معاینه انگشتی از طریق مقعد، توده، سفتی غیرمعمول یا نامنظمی در سطح پروستات احساس کند.
تصویربرداری مشکوک: مشاهده ضایعات مشکوک در MRI مولتیپارامتریک
سوابق خانوادگی قوی: مردانی که سابقه سرطان پروستات در بستگان درجه اول دارند، ممکن است در سنین پایینتری مورد غربالگری قرار گیرند.
نتایج بیوپسی قبلی: در صورتی که بیوپسیهای قبلی منفی بوده اما پارامترهای PSA همچنان نگرانکننده باشند ممکن است بیوپسی مجدد (معمولاً ترانسپرینئال یا هدفمند) توصیه شود.
سخن پایانی
نمونهبرداری پروستات یک مرحله مهم و بسیار ارزشمند در تشخیص و تصمیمگیری درمانی است. این روش کمتهاجمی، معمولاً به صورت سرپایی و در زمان کوتاه انجام میشود. اکثر بیماران با آگاهی نسبت به مراحل انجام کار و احتمال عوارض، نگرانی کمتری خواهند داشت؛ درد این فرایند غالباً خفیف و قابل کنترل است و با رعایت توصیههای پزشک معمولاً بدون مشکل جدی سپری میشود.
مرکز تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم با بهرهگیری از تیم مجرب و تجهیزات پیشرفته خدمات نمونهبرداری پروستات را با حداقل درد و بیشترین دقت ارائه میدهد. در این مرکز میتوانید با خیالی آسوده روند تشخیص خود را زیر نظر پزشکان متخصص پیگیری کنید. برای دریافت مشاوره یا رزرو نوبت کافی است از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 026334483369 اقدام کنید.
منابع
verywellhealth
mayoclinic.org
مرکز تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم با بهرهگیری از تیم مجرب و تجهیزات پیشرفته خدمات نمونهبرداری پروستات را با حداقل درد و بیشترین دقت ارائه میدهد. در این مرکز میتوانید با خیالی آسوده روند تشخیص خود را زیر نظر پزشکان متخصص پیگیری کنید. برای دریافت مشاوره یا رزرو نوبت کافی است از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 026334483369 اقدام کنید.
منابع
verywellhealth
mayoclinic.org
سوالات متداول
خیر؛ سوزنهای بیوپسی ظریفاند و آسیب دائمی ایجاد نمیکنند. حساسیت و فشار چندروزه طبیعی است و بهبود پیدا میکند.
خیر؛ این باور اشتباه است. تحقیقات نشان داده نمونهبرداری باعث گسترش سرطان نمیشود.
بله، ممکن است PSA برای چند هفته کمی افزایش پیدا کند. به همین دلیل بعد از بیوپسی نباید فوراً آزمایش PSA داد.
لیست نظرات
محمد طالبی
نمونهبرداری پروستات انجام دادم تو مرکز زعیم. دکتر قبلش کامل توضیح داد که چجوری انجام میشه و بعدش بیحسی هم زدن چیزی نفهمیدم. فقط موقع برداشتن نمونه یه صدای تقتق میومد.
حسین مقدس
خیلیها میگفتن درد داره ولی بهنظرم بیشترش از ترس آدمه. تو مرکز زعیم واقعا آروم انجام شد. فقط بعدش یه کم خون در ادرار داشتم که گفتن طبیعیه و همون روز تموم شد
احمد مستوفی
به توصیه دوستم اومدم این مرکز چون خیلی استرس داشتم. واقعا کارشون تمیز و سریع بود. اصلا فکر نمیکردم اینقدر ساده تموم بشه. ممنون از تیم خوبشون
