گرفتگی عروق قلب چگونه تشخیص داده می شود و چه علائمی دارد؟

گرفتگی عروق قلب همیشه با درد شدید و ناگهانی خودش را نشان نمی‌دهد. گاهی اولین نشانه، نفس‌کم‌آوردن هنگام بالا رفتن از پله‌ها یا احساس فشاری در سینه است که با فعالیت شروع می‌شود. این علائم می‌توانند زمانی بروز کنند که خون و اکسیژن کافی به عضله قلب نمی‌رسد، اما وجود آن‌ها به‌تنهایی به معنای گرفتگی عروق نیست و برای تشخیص، بررسی پزشکی لازم است. مهم‌ترین نشانه‌هایی که باید به آن‌ها توجه کنید عبارت‌اند از:

درد، فشار یا سنگینی قفسه سینه

ممکن است به شکل فشردگی، سوزش یا احساس سنگینی در مرکز سینه باشد. این ناراحتی گاهی با فعالیت بدنی یا استرس ایجاد می‌شود و با استراحت کاهش پیدا می‌کند.

انتشار درد به قسمت‌های دیگر بدن

ناراحتی قلبی ممکن است به یک یا هر دو بازو، شانه‌ها، گردن، فک، پشت یا بالای شکم انتشار پیدا کند.

تنگی نفس

نفس‌کم‌آوردن هنگام فعالیت یا حتی در حالت استراحت، به‌ویژه اگر تازه ایجاد شده یا رو به تشدید باشد، نیاز به بررسی دارد.

خستگی غیرمعمول و افت توان فعالیت

خستگی تازه و بی‌دلیل یا دشوارشدن کارهایی که قبلاً به‌راحتی انجام می‌دادید، گاهی می‌تواند با کاهش خون‌رسانی قلب ارتباط داشته باشد.

عرق سرد، تهوع یا سرگیجه

این نشانه‌ها، به‌خصوص اگر همراه با فشار سینه یا تنگی نفس باشند، باید جدی گرفته شوند.
شدت علائم در همه افراد یکسان نیست؛ بعضی افراد، به‌ویژه سالمندان و مبتلایان به دیابت، ممکن است درد واضحی نداشته باشند. در زنان نیز درد سینه شایع است، اما گاهی تنگی نفس، تهوع یا خستگی غیرمعمول بیشتر جلب توجه می‌کند.

تشخیص گرفتگی عروق قلب فقط با بررسی علائم یا انجام یک آزمایش امکان‌پذیر نیست. پزشک ابتدا درباره نوع درد، زمان بروز آن، سابقه بیماری و عواملی مثل فشار خون، دیابت، چربی خون و مصرف سیگار سؤال می‌کند. سپس با توجه به شرایط فرد، بررسی‌های لازم را انتخاب می‌کند؛ بنابراین قرار نیست همه افراد تمام آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های زیر را انجام دهند.

بررسی اولیه با نوار قلب و آزمایش خون

نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و می‌تواند نشانه‌هایی از اختلال خون‌رسانی یا سکته قلبی را نشان دهد؛ بااین‌حال، طبیعی‌بودن آن به‌تنهایی گرفتگی عروق را رد نمی‌کند. اگر احتمال آسیب حاد قلبی وجود داشته باشد، آزمایش خون، به‌ویژه اندازه‌گیری تروپونین، نیز درخواست می‌شود. آزمایش قند و چربی خون هم به ارزیابی عوامل خطر کمک می‌کند، نه تشخیص مستقیم تنگی رگ.

اکوکاردیوگرافی و سونوگرافی داپلر چه نقشی دارند؟

اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج صوتی، عملکرد پمپاژ قلب، حرکت دیواره‌ها و وضعیت دریچه‌ها را بررسی می‌کند. داپلر قلبی نیز اطلاعاتی درباره جهت و سرعت جریان خون در حفره‌ها و دریچه‌های قلب می‌دهد؛ اما اکو و داپلر معمولی، روش اصلی مشاهده مستقیم گرفتگی عروق کرونر نیستند.
سونوگرافی داپلر در کرج برای بررسی تنگی یا انسداد رگ‌های گردن، دست‌ها و پاها کاربرد مهمی دارد. برای مثال، اگر فرد هنگام راه‌رفتن دچار درد ساق پا شود، پزشک ممکن است برای بررسی وضعیت خون رسانی سونوگرافی داپلر شریان‌های پا را درخواست کند. بنابراین نوع بررسی داپلر با توجه به محل عروق مشکوک و علائم بیمار انتخاب می شود.

بررسی خون‌رسانی قلب هنگام فعالیت

گاهی لازم است مشخص شود قلب هنگام افزایش فعالیت، خون کافی دریافت می‌کند یا نه. بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است تست ورزش، استرس اکو یا اسکن خون‌رسانی قلب را پیشنهاد کند. این بررسی‌ها بیشتر به شناسایی اثر تنگی عروق بر خون‌رسانی عضله قلب کمک می‌کنند.

مشاهده عروق با سی‌تی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی

برای بررسی دقیق‌تر مسیر و میزان تنگی عروق کرونر ممکن است از این روش‌ها استفاده شود:
سی‌تی آنژیوگرافی عروق کرونر: با تصویربرداری سی‌تی و تزریق ماده حاجب، تصاویری از رگ‌های قلب تهیه می‌کند و در افراد منتخب برای بررسی یا رد تنگی عروق کاربرد دارد.
آنژیوگرافی تهاجمی: با واردکردن کاتتر به رگ و تزریق ماده حاجب انجام می‌شود. در شرایطی مانند احتمال بالای گرفتگی مهم یا برخی وضعیت‌های اورژانسی کاربرد دارد و در صورت نیاز و مناسب‌بودن شرایط، امکان بازکردن رگ با بالون و استنت نیز فراهم است.

نکته مهم: اگر درد یا فشار سینه تازه و مداوم، به‌ویژه همراه با تنگی نفس یا عرق سرد دارید، منتظر نوبت آزمایش یا سونوگرافی نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

شنیدن تشخیص گرفتگی عروق قلب می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما همه تنگی‌ها به استنت‌گذاری یا جراحی نیاز ندارند. قدم بعدی به شدت و محل تنگی، میزان علائم، عملکرد قلب و شرایط عمومی شما بستگی دارد. هدف درمان، هم کاهش علائم است و هم پایین‌آوردن خطر سکته قلبی و عوارض آینده. برای ادامه مسیر، این اقدامات اهمیت دارند:

۱. برنامه درمانی را با متخصص قلب مشخص کنید.

از پزشک بپرسید تنگی در کدام رگ‌هاست چه اثری بر خون‌رسانی قلب دارد و چه درمانی مناسب شماست. برای بسیاری از افراد، دارو و اصلاح سبک زندگی بخش اصلی درمان است؛ در برخی شرایط نیز بازکردن رگ با بالون و استنت یا جراحی بای‌پس ضرورت پیدا می‌کند.

۲. داروها را منظم و طبق نسخه مصرف کنید.

پزشک ممکن است داروهای کاهنده چربی خون، ضدپلاکت، کنترل فشار خون یا کاهش درد قلبی تجویز کند. هیچ دارویی، حتی آسپرین، را خودسرانه شروع یا قطع نکنید. اگر استنت گذاشته‌اید، قطع خودسرانه داروهای ضدپلاکت می‌تواند خطر لخته‌شدن داخل استنت و سکته قلبی را افزایش دهد.

۳. تغییر سبک زندگی را بخشی از درمان بدانید.

ترک سیگار و سایر دخانیات، کاهش مصرف نمک و چربی‌های اشباع، مصرف بیشتر سبزیجات، حبوبات و غلات کامل و کنترل دیابت و فشار خون اهمیت دارند. فعالیت بدنی هم مفید است، اما نوع و شدت آن باید متناسب با وضعیت قلب و نظر پزشک باشد؛ به‌خصوص اگر هنگام فعالیت درد سینه دارید یا به‌تازگی بستری شده‌اید.

۴. پیگیری‌ها و بازتوانی قلبی را جدی بگیرید.

ویزیت‌های منظم برای بررسی علائم، فشار خون، چربی خون و پاسخ به داروها ضروری‌اند. اگر پزشک توصیه کند، شرکت در برنامه بازتوانی قلبی به شما کمک می‌کند با اطمینان بیشتری به فعالیت‌های روزمره برگردید.

گرفتگی عروق قلب همیشه با درد شدید قفسه سینه همراه نیست؛ گاهی تنگی نفس، خستگی غیرمعمول یا افت توان فعالیت، نشانه‌ای است که نباید نادیده بگیرید. البته این علائم لزوماً به معنای بیماری قلبی نیستند؛ مهم این است که به‌جای خودتشخیصی یا بی‌توجهی، علت آن‌ها با ارزیابی پزشک مشخص شود. کنترل عوامل خطر، مصرف منظم داروهای تجویزشده و اصلاح سبک زندگی نیز می‌توانند به کاهش خطر عوارض کمک کنند. در صورت بروز درد یا فشار سینه تازه و مداوم، به‌ویژه همراه با عرق سرد یا تنگی نفس، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

اگر پزشک برای تکمیل بررسی‌ها تصویربرداری تجویز کرده است، می‌توانید برای اطلاع از خدمات مرتبط، شرایط پذیرش و هماهنگی نوبت با مرکز تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم بهترین تصویربرداری در کرج از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره 026334483369 تماس بگیرید. نوع تصویربرداری باید بر اساس نظر پزشک انتخاب شود؛ سونوگرافی داپلر نیز بسته به رگ مورد بررسی کاربرد دارد و جایگزین روش‌های اختصاصی تشخیص تنگی عروق قلب نیست.