عکس رنگی مثانه VCUG در کودکان از چه سنی انجام می ‌شود؟

عکس رنگی مثانه یا VCUG (Voiding Cystourethrogram) یکی از مهم‌ترین روش‌های تصویربرداری در کودکان برای بررسی مشکلات ادراری، به‌ویژه رفلاکس ادراری است.
برخلاف تصور برخی والدین انجام عکس رنگی محدودیت سنی مشخصی ندارد و حتی در نوزادان تازه متولد شده نیز در صورتی که پزشک تشخیص دهد، قابل انجام است. بنابراین سن به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ بلکه شرایط بالینی کودک اهمیت دارد.

نوزادان (زیر یک سال)

در نوزادانی که دچار عفونت ادراری تب‌دار می‌شوند یا در سونوگرافی دوران بارداری یا پس از تولد گشاد شدن غیرطبیعی مسیر ادرار (بزرگ‌تر شدن لگنچه کلیه یا حالب‌ها به دلیل جمع شدن ادرار) دیده شده است، پزشک ممکن است در همان ماه‌های اول تولد انجام VCUG را توصیه کند.

کودکان ۱ تا ۵ سال

این بازه سنی شایع‌ترین زمان انجام عکس رنگی مثانه است. بسیاری از کودکان در این سنین به دلیل عفونت ادراری مکرر یا تب بدون منبع مشخص ارجاع داده می‌شوند.
در این سن همکاری کودک معمولاً بهتر از دوران نوزادی است اما همچنان نیاز به آماده‌سازی روانی مناسب دارد.

کودکان بالای ۵ سال

در کودکان بزرگتر معمولاً زمانی انجام می‌شود که عفونت‌های ادراری تکرارشونده، بی‌اختیاری ادرار یا اختلالات عملکرد مثانه مطرح باشد.
در این سنین انجام تست از نظر همکاری کودک ساده‌تر است اما همچنان باید با دقت و در صورت ضرورت پزشکی انجام شود.

تصمیم‌گیری برای انجام عکس رنگی یک فرآیند فردمحور است و بر اساس مجموعه‌ای از عوامل بالینی، آزمایشگاهی و تصویربرداری انجام می‌شود. پزشک تنها به سن کودک توجه نمی‌کند؛ بلکه شرایط کلی سلامت دستگاه ادراری و خطر آسیب کلیوی را ارزیابی می‌کند.
مهم‌ترین عوامل مؤثر در این تصمیم عبارت‌اند از:
سن کودک: در نوزادان و شیرخواران پزشکان زودتر انجام VCUG را تجویز می کنند است؛ زیرا اگر برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها (رفلاکس) وجود داشته باشد و به‌موقع تشخیص داده نشود، احتمال آسیب به کلیه در این سنین بیشتر است.
شدت و تعداد عفونت‌های ادراری: یک عفونت ساده ممکن است نیاز به عکس رنگی نداشته باشد اما عفونت‌های مکرر، تب‌دار یا مقاوم به درمان احتمال بررسی دقیق‌تر را افزایش می‌دهد.
نتایج سونوگرافی کلیه و مثانه: وجود گشادشدگی لگنچه کلیه، حالب متسع، ضخیم شدن دیواره مثانه یا باقی‌ماندن ادرار پس از تخلیه می‌تواند اندیکاسیون انجام را تقویت کند.
سابقه خانوادگی رفلاکس ادراری: اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر کودک سابقه رفلاکس داشته باشند احتمال وجود مشکل مشابه بیشتر است.
وضعیت رشد و عملکرد کلیه‌ها: اختلال در رشد کودک، افزایش فشار خون یا تغییر در آزمایش‌های عملکرد کلیه می‌تواند نشانه درگیری جدی‌تر باشد.
نتیجه سایر تصویربرداری‌ها: در برخی موارد اسکن کلیه (مانند DMSA) یا یافته‌های غیرطبیعی در بررسی‌های قبلی نیاز به انجام عکس را مشخص‌تر می‌کند.

در نهایت پزشک متخصص کودکان یا فوق تخصص نفرولوژی اطفال با در نظر گرفتن مجموع این عوامل، ریسک و فایده انجام تست را می‌سنجد و مناسب‌ترین زمان را تعیین می‌کند.
هدف اصلی از این تصمیم‌گیری، پیشگیری از آسیب دائمی کلیه و تشخیص به‌موقع مشکلات ساختاری یا عملکردی دستگاه ادراری است. در این مسیر انتخاب یک مرکز تخصصی برای انجام عکس رنگی نقش مهمی در دقت تشخیص دارد و مرکز تصویربرداری زعیم بهترین مرکز عکس رنگی مثانه در کرج می‌تواند این بررسی را با استانداردهای لازم انجام دهد.

در انجام این عکس میزان اشعه دریافتی کاملاً کنترل‌شده و در محدوده استانداردهای ایمن پزشکی است.
این میزان تابش معمولاً کمتر از بسیاری از تصویربرداری‌های دیگر بوده و به‌صورت هدفمند فقط به ناحیه لگن محدود می‌شود. با این حال چون در این روش از اشعه ایکس و سوندگذاری استفاده می‌شود، انجام آن تنها زمانی توصیه می‌شود که ارزش تشخیصی آن (مانند جلوگیری از آسیب کلیوی ناشی از رفلاکس درمان‌نشده) از ریسک‌های احتمالی بیشتر باشد.
از نظر عوارض احتمالی نیز بیشتر کودکان تنها دچار سوزش خفیف هنگام ادرار، احساس ناراحتی کوتاه‌مدت یا تکرر ادرار خفیف می‌شوند که معمولاً طی ۲۴ ساعت برطرف می‌گردد.

آماده‌سازی روانی کودک: برای کودکان بزرگتر توضیح ساده و صادقانه درباره مراحل انجام آزمایش (بدون ترساندن) بسیار مهم است. استفاده از واژه‌هایی مانند «عکس گرفتن از مثانه» به جای اصطلاحات پیچیده پزشکی اضطراب کودک را کاهش می‌دهد.
نیازی به ناشتایی نیست (مگر با دستور پزشک): در اغلب موارد کودک می‌تواند رژیم غذایی معمول خود را داشته باشد.
همراه داشتن مدارک پزشکی قبلی: سونوگرافی‌ها، آزمایش ادرار، نتایج کشت و هر تصویربرداری مرتبط باید در روز انجام گرافی همراه بیمار باشد تا تفسیر دقیق‌تری انجام شود.
نوشیدن مایعات پس از تست: مصرف آب و مایعات بیشتر بعد از انجام عکس به کاهش سوزش احتمالی و دفع سریع‌تر ماده حاجب کمک می‌کند.
در برخی شرایط پزشک ممکن است برای کاهش احتمال عفونت پس از سوندگذاری، آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه تجویز کند که تصمیم درباره این موضوع به سن کودک، سابقه عفونت‌های قبلی و شرایط بالینی او بستگی دارد.

سن مشخص و ثابتی برای انجام VCUG در کودکان وجود ندارد. این عکس می‌تواند از دوران نوزادی تا سنین بالاتر انجام شود؛ مشروط بر اینکه اندیکاسیون پزشکی وجود داشته باشد. مهم‌ترین نکته تشخیص به‌موقع مشکلات ادراری و پیشگیری از آسیب کلیوی است. بنابراین اگر پزشک برای فرزند شما VCUG تجویز کرده است، این تصمیم بر اساس ارزیابی دقیق وضعیت بالینی کودک گرفته شده است. در نهایت انجام VCUG باید آگاهانه، هدفمند و در مراکز مجهز تصویربرداری کودکان صورت گیرد تا هم دقت تشخیص بالا باشد و هم استرس کودک و والدین به حداقل برسد.
مرکز تصویربرداری دکتر علیرضا سرزعیم با تمرکز بر تصویربرداری تخصصی و بهره‌گیری از تجهیزات به‌روز خدمات VCUG را مطابق با استانداردهای علمی و با دقت تشخیصی بالا انجام می‌دهد. حضور تیم پزشکی باتجربه، رعایت اصول ایمنی و توجه ویژه به آرامش کودک و والدین باعث شده این مرکز به‌عنوان یکی از گزینه‌های قابل اعتماد در کرج شناخته شود. برای دریافت مشاوره تخصصی یا هماهنگی نوبت می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت اقدام کنید یا با شماره 026334483369 تماس بگیرید.

منابع
mayoclinic.org
massgeneral